“Οικία Ριζοδήμου” Πορταριά (~1910)

Με την ίδρυση του Βόλου γύρω στα 1842, είναι προφανές ότι η ζωτικότητα της περιοχής αποκτά καινούργιο επίκεντρο

και το Πήλιο αρχίζει να χάνει σιγά-σιγά την δύναμη του. Στα μέσα του 19ου αιώνα και λίγο μετά (ιδίως με τις ευκαιρίες που ο αμερικανικός εμφύλιος έδωσε στο αιγυπτιακό βαμβάκι), οι επιτυχίες των Αιγυπτιωτών εκ Πηλίου έχουν σαν αποτέλεσμα την επιβράδυνση της σχετικά φθίνουσας πορείας του, μιας και

ο πλούτος των επιτυχημένων αποδήμων “μιλάει” στα πατρογονικά χωριά τους.

Μία πλευρά αυτής της δυναμικής είναι η εμφάνιση των οικιών των Αιγυπτιωτών στην Πορταριά και αλλού. Δεν ακολουθούν πλέον την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της περιοχής, αλλά μια καινούργια, σίγουρα επιρρεασμένη από τα διεθνή στάνταρ, αρχιτεκτονική. Ο Γιάννης Κίζης στην Πηλιορείτικη Οικοδομία αναφέρει ότι το πρώτο κτίριο που εισήγαγε τον “αποικιακό” ρυθμό στο Πήλιο είναι το τριώροφο αρχοντικό Τσοποτού στην Πορταριά. Εξωτερικά χαρακτηριστικό είναι το τοξωτό τρίλοβο την είσοδο. Όχι μόνο είναι διαφορετικό εξωτερικά αλλά κυρίως εσωτερικά στην διαρύθμιση των δωματίων. Ο Kίζης αναφέρει ότι ειπώθηκε ότι βασίστηκαν στα σχέδια ιταλού αρχιτέκτονα, αλλά ο ίδιος αμφισβητεί την φήμη αυτή μιας και οι ιδιοκτήτες είχαν στενές επαφές όχι μόνο με την Αίγυπτο αλλά και με όλη την Ευρώπη. Έτσι είχαν σίγουρα αποτυπώσει την αστική οργάνωση των χώρων που είχε επικρατήσει εκεί. Και λέει “(Τελικά) δεν είναι απαραίτητη η επιτόπου παρουσία και ούτε κάν τα σχέδια ‘Ιταλού αρχιτέκτονα’. Η μόδα είχε προτρέξει περνώντας από απλούστερους δίαυλους.”

Ένα παρόμοιο σπίτι στην Πορταριά απεικόνισε η κάμερα του Αριστοτέλη Ζάχου στην φωτογραφία που βλέπουμε εδώ.

Η σημείωση λέει ότι είναι η “Οικία Ριζοδήμου”.

Και ενώ η πηγή [1] τοποθετεί χρονικά την φωτογραφία γύρω στα 1920, η πιθανότητα είναι ότι είναι μάλλον σχεδόν δέκα και χρόνια πριν, (βλέπε σχετικό σχόλιο σε πρόσφατη ανάρτηση [2].

Η χαρακτηριστική μορφή της εισόδου είναι ίδια και στου Κανταρτζή (Πορταριά και Αγ. Λαυρέντιος) και στου Χατζηαργύρη (Άλλη Μεριά).

ΥΓ. Ο αγαπητός φίλος Θανάσης Γέρμανος μου λέει ότι “το σπίτι του Ριζοδήμου στην Πορταριά ανήκει σήμερα σε ιδιώτη, ήταν τρίπατο αλλά μετά τους σεισμούς κατέβασαν ένα όροφο,

και ότι είναι είναι κάτω απο το θεατράκι”, και δεν ήξερε αν υπήρχε άλλη οικία Ριζοδήμου. Υποσχέθηκε μάλιστα να ψάξει να βρει περισσότερες πληροφορίες. Αλλά εγώ ήμουν ανυπόμονος και

βιάστηκα να ανεβάσω την υπέροχη αυτή φωτογραφία. O φίλος Lorenc Pici επεσήμανε ότι μοιάζει πολύ με το Αρχοντικό Τσοποτού – νυν Δεποτικό, και ενώ στην αρχή μου φάνηκε ότι είχε δίκαιο, μια πιο λεπτομερής σύγκριση δείχνει ότι πρόκειται για διαφορετικό κτίριο. Η αναζήτηση συνεχίζεται.

[1] Ήπειρος, Θεσσαλία, Μακεδονία, “Μέσα από τον φακό του Αριστοτέλη Ζάχου: 1915-1931”, έκδοση Μουσείου Μπενάκη 2007.

[2] Ανάρτηση Νο. 1621 Mont Pelion sur fond de ville de Volos (Nikolaos Ferekidis 1862-1929)